ÇAY İLÇEMİZ HAKKINDA KISA BİLGİLER

FİZİKΠ ÖZELLİKLERİ

İlçemiz Sultandağı’nın eteğinde bir belde olup geniş ova ve düzlüklere sahiptir. Rakımı 1010 olmasına  rağmen İç Anadolu Platosu özellikleri taşır. İlçenin en yüksek yerleri güneydoğuda Gelincik Ana Tepesi 2610 m.güneyde 2519 rakımlı Toprak tepe ve 2063 rakımlı Kırkaya Tepesi Sultandağı’nda bulunmaktadır. İlçe Merkezi doğu ve batı karayollarına bağımlı olarak uzantılı, Sultandağı’nın kuzey eteklerinde meydana gelen kum yığıntılarından dolayı biraz yükselmiş ve düz arazide yer almakla birlikte sert zemine sahiptir. 

Toroslar’ın uzantısı olan Sultandağları oldukça zengin  kömür madenine sahiptir ve ayrıca demir, simli kurşun, arduvaz madenlerine  rastlanılmıştır. Dağların yapısı  billûrî, şist ve mermerleşmiş kalkerlerden  oluşmaktadır. 

Arazinin yaklaşık %20 sini göl ve bataklıklar oluşturmaktadır. Karamık Gölü adı verilen 1000 m. rakımlı bir bataklıktır. Bozan ve Karakuş Dağlarından beslenen Karamık  Gölü suyu batarak Eğridir gölünü besleyen pınarları oluşturmaktadır. İlçenin Kuzeydoğusunda, bulunan Eber gölü 967 rakımlı olup 125 km2 lik alana sahiptir. Buharlaşma ve besleyen  kaynakların rejiminin bozuk olması nedeniyle her iki gölümüzün yaz aylarında su seviyesi düşmekte ve bataklıklar oluşmaktadır. Göllerimiz sazlık ve kamış bakımından zengin olduğundan halkın bir kısmının geçim kaynağını oluşturmaktadır.

İlçemizde bulunan  Çay ve Eber derelerinden başka Kalli çayı yer almaktadır.  

İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ

İklim bakımından İç Anadolu’yu andıran tipik bir karasal iklim özellikleri taşır. Kışları soğuk ve sert, yazları sıcak ve hemen hemen her ayı yağışlı geçer. İlçe  yüzölçümünün yaklaşık % 15 çayır ve mera olarak kullanılmaktadır. Yüzölçümün yaklaşık % 7 si Sultandağları’nda bulunan ormanlarımız ardıç, çam, meşe palamut, fındık ve çalılıklardan oluşmaktadır. Bitki örtüsüne ek olarak su kenarlarında söğüt ve kavaklıkların yanı sıra bataklıklardaki sazlık ve kamışlık alanları söyleyebiliriz.

 Ekilebilen tarla arazisi olarak toplam arazinin % 47 si yaklaşık 40,000 hektarlık kısmını teşkil etmektedir. Ekilen arazinin büyük çoğunluğu sulanabilir durumdadır. 500  Hektara yakın arazi bağ ve bahçe olarak kullanılmaktadır. İlçemizde Hububat, Haşhaş, şeker pancarı, fasulye, patates, ayçiçeği ve çeşitli sebzelerin yanı sıra elma vişne, kayısı, armut gibi çeşitli meyveler yetiştirilmektedir.

 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

 Çay İlçesi eğitim ve Öğretim yönünden ülke ve il bazında ilk sıralarda yer almaktadır. Buna bağlı olarak ilçemizde Süper Lise’den, Çok Programlı Liseye, İmam Hatip Lisesinden Ticaret Lisesine kadar Orta Öğretim veren kurumlar mevcuttur. Hatta İlçemizde yüksek öğretim kurumu bile açılmıştır. 

İlçemizde Eğitim ve Öğretime gerekli önem verilmiş olup okuma yazma oranı % 100 e yaklaşmıştır. Bunlara ilaveten Halk Eğitim Merkezi ve Kız Meslek Lisesi bünyesinde bulunan kreş, eğitim ve öğretim hizmetleri vermektedir. Ayrıca % 100 Müslüman olan insanlarımız ilçe Müftülüğü bünyesinde dini eğitim verilmektedir.

ÇAY’IN GENEL KÜLTÜR DURUMU

Kültür, bir topluluğun sahip olduğu maddi ve manevi değerlerden oluşan bir bütündür. Kültür o topluluk üyelerinin çoğunluğunda ortak olan ve onu diğer topluluklardan ayırt eden özel bir hayat tarzı oluşturur. Kısaca Kültür, toplulukların dünyaya hayat ve olaylara bakış tarzı diye tanımlanabilir. 

Kültür olumlu yönde toplumların değişmesinde ve gelişmesinde en temel ve esas faktörüdür. Aynı zamanda toplumların medeniyet seviyelerinin tayin ve tespitinde en sağlam kriterdir. Bu böyle olunca her türlü kalkınmanın öz şartının da kültürel kalkınma olacağı kendiliğinden ortaya çıkar. Çünkü kültürel yönden istenilen seviyenin üzerine çıkamamış toplumların sosyal ekonomik kalkınmalarını gerçekleştirmeleri çok daha güç olacaktır.

 Eğer bir toplum kalkınma usul ve araçlarına olumsuz bir tavır takınıyorsa o toplum kalkınmayı sağlayacak faktörler yönünden ne derece zengin olursa olsun, kalkınmaya olan ihtiyacı ne derece şiddetli olursa olsun, maddi ve manevi anlamda kalkınmasını sağlayabilmesi ve medeniyet seviyesini yükseltebilmesi mümkün olmayacaktır.

 Çay İlçemiz eski ve köklü bir kültür yapısına sahiptir. Toprakları üzerinde çok sayıda medeniyetler kurulmuştur. Bu durum yapılan arkeolojik araştırmalar ve bulunan tarihi eserlerle belgelenmiştir. Bu eserlerden bazıları Afyonkarahisar Müzesinde sergilenmektedir. Ayrıca halen yeterince araştırılmamış ve belgeleri elde edilememiş medeniyetler olduğu da tahmin edilmektedir Çay İlçesi ve köylerinde sade, canlı yaşayan bir Türkçe konuşulmaktadır. Çay ve köylerinde anonim halk edebiyatının ürünleri olan türkü, mani, ninni, atasözü, tekerleme, masal çok geniş bir yer tutar. Bu ürünler bir kişi tarafından söylenmiş ve de zamanla toplumun ortak malı olup, bu gün kimler tarafından söylendiği bilinmemektedir. Çapa tarlalarında, yaylalarda, düğün, nişan, bayram, hıdrellez vb. günlerde çaylılar tarafından söylenerek benimsenmiş, dilden dile geçerek zamanımıza ulaşmıştır.

 Bir toplumun kültürünü teşkil eden değerlerin önemlilerinden birisi de o toplumun tarihidir. Yani geçmişidir. Çay’ın ilk çağlardan beri yerleşim alanı olduğu ve tarihi İpek Yolu’nun güzergâhında bulunduğu bilinmektedir. Çevredeki tarihi ören yerlerinden Karamık köyü, Cemali köyü(Çayıryazı), K.Karacaören, Devederesi ve Maltepe Höyüklerinin eski Tunç çağında iskân edildiği bilinmektedir. Ancak sistemli şekilde kazı yapılamadığından elde fazla miktarda kalıntı bulunmamaktadır. Bölgenin Roma hâkimiyetinde bulunduğu zamanlarda Çay Merkezinin bulunduğu yerde JULİA-İPESE  adı altında bir kent kurulmuştur.